را مىخورد به غيبت " » . و منافات ميانهء اين روايات شريفه نيست ؛ همهء اينها ممكن است واقع شود : هم گوشت مردار بخورد ، و هم از گوشت خود بخورد ، و هم به صورت سگ باشد و خوراكش مردار باشد ، و هم به صورت مردار باشد و خوراك سگ‌هاى جهنم باشد . آن جا صورْ تابع جهات فاعليه است و يك موجودْ صور عديده ممكن است داشته باشد . چنانچه در محل خود مقرّر است « 1 » . و عن عقاب الأعمال بِإسْنادِه عَنْ رَسُولِ اللَّه - صلّى اللَّه عليه و آله - في حديثٍ : « . . . و من مشى في غيبة أخيه و كشف عورته ، كانت أول خطوة خطأها وضعها في جهنم و كشف الله عورته على رؤس الخلائق . . . » « 2 » إلى آخره . فرمود : « كسى كه راه رفت در غيبت برادرش و كشف سرّ او ، اوّل قدمى كه بردارد در جهنم گذارد ، و كشف كند خداوند سرّ او را در بين خلايق » . اينها حال روز قيامت و جهنم او كه اين‌طور خداوند تعالى او را مفتضح در بين خلايق و در محضر ملكوتيين فرمايد . و در وسائل سند به حضرت صادق - عليه السلام - رساند كه از حضرت رسول - صلّى اللَّه عليه و آله - روايت فرموده ، تا مىفرمايد : « وقال : من اغتاب امرءا مسلما ، بطل صومه و نقض و ضوؤه و جاء يوم القيامة يفوح من فيه رائحة أنتن من الجيفة ، يتأذى به أهل الموقف . وإن مات قبل أن يتوب ، مات مستحلا لما حرم الله عز و جل » « 3 » . فرمود رسول اكرم صلّى اللَّه عليه و آله : « كسى كه غيبت كند مرد مسلمى را ، باطل شود روزهء او و شكسته شود وضوى او ؛ و بيايد روز قيامت در حالى كه از دهن او بويى مىآيد كه از بوى مردار گندش بيشتر است ؛ در آزار مىآيند از آن اهل موقف . و اگر

--> ( 1 ) - ر . ك : الحكمة المتعالية ، ج 9 ، ص 220 و 225 و 210 . ( 2 ) - عقاب الأعمال ، ص 340 . در عقاب الأعمال مطبوع آمده است : « من مشى في عيب أخيه . . . » ؛ المصنّفات الأربعة ، كشف الريبة ، ص 33 . ( 3 ) - الأمالي ، صدوق ، ص 350 ، حديث 1 ؛ من لا يحضره الفقيه ، ج 4 ، ص 8 ، حديث 1 ؛ وسائل الشيعة ، ج 12 ، ص 282 ، « كتاب الحجّ » ، « أبواب أحكام العشرة » ، باب 152 ، حديث 13 .